Een file op het stroomnet

 We gebruiken steeds meer stroom. Door elektrisch rijden, warmtepompen en andere vormen van verduurzaming. Deze toenemende vraag naar elektriciteit zorgt voor netcongestie. Simpel gezegd: een file op het stroomnet, omdat er op hetzelfde moment te veel stroom wordt gevraagd óf aangeboden. Hierdoor bereiken kabels, leidingen en transformatorstations hun maximale capaciteit. Het gevolg? Nieuwe woningen, bedrijven en duurzame energieprojecten kunnen soms niet direct worden aangesloten op het stroomnet. En ook ondernemers die willen uitbreiden of verduurzamen, lopen tegen beperkingen aan. Aan regionale netbeheerder Stedin - dus beheerder van de stroominfrastructuur - de taak om hier iets aan te doen.

Het net uitbreiden én anders gebruiken

 “We pakken het netcongestieprobleem langs twee sporen aan”, legt Maarten uit. “Aan de ene kant moet het net in razend tempo worden uitgebreid. Wat we in tachtig jaar aan netcapaciteit hebben gebouwd, moeten we nu in twintig jaar verdubbelen. En dat in een omgeving die een stuk voller is dan vroeger. Dat is onze grootste uitdaging. Maar uitbreiden alleen is niet genoeg. “Aan de ene kant is het bouwen, bouwen en bouwen. Maar je kan niet tot in eeuwigheid het net verzwaren. De energietransitie vraagt ook dat we ons energiegebruik aanpassen.”

Buurt voor buurt

Het uitbreiden en aanpassen lukt alleen in samenwerking. In de Drechtsteden is er daarom de buurtaanpak: Stedin breidt het stroomnet wijk voor wijk uit, in nauw overleg met de gemeenten. Zo zijn er al nieuwe transformatorhuisjes geplaatst in Zwijndrecht en Dordrecht. Maarten: “Niemand wil zo’n ding voor de deur. De gemeente weet vaak plekken waar we de huisjes zonder overlast kunnen plaatsen. Bijvoorbeeld in een oude garagebox.” Werkzaamheden worden ook zoveel mogelijk gecombineerd met andere projecten in de wijk, zoals het aanleggen van glasvezel of het vernieuwen van straten. Zo hoeft een straat maar één keer open.

Buurtaanpak van Stedin in een wijk in Zwijndrecht: de werkzaamheden voor het uitbreiden van het stroomnet worden zoveel mogelijk gecombineerd met werkzaamheden vanuit de gemeente.

Warmtenetten

Een andere oplossing is de aanleg van warmtenetten. “Vijftig procent van onze energie gaat op aan warmte. Als we dat allemaal elektrisch gaan doen, komen we in de problemen”, vertelt Maarten. Een warmtenet draait op duurzame bronnen. Zoals industriële restwarmte of aardwarmte. Daardoor vermijdt het enorme hoeveelheden elektriciteit. “De voordelen zijn dan ook overduidelijk. Maar het bekostigen ervan is nog steeds lastig.” In de regio voert warmtebedrijf HVC de aanleg van warmtenetten uit, samen met de gemeenten. Stedin sluit hierbij aan. “We moeten goed weten wat de plannen zijn, zodat we het elektriciteitsnet hierop kunnen aanpassen.”

“De lokale kennis is onmisbaar om ons werk te kunnen doen.”

Samen keuzes maken

Netcongestie is uiteindelijk meer dan een technisch probleem. De vraag naar elektriciteit groeit sneller dan het netwerk kan worden uitgebreid. Daardoor moeten we steeds vaker samen afwegen hoe de beschikbare capaciteit het beste kan worden benut. Maarten: "Iedereen wil vooruit: woningen bouwen, bedrijven laten groeien en verduurzamen. Dat kan alleen als we plannen goed op elkaar afstemmen. Juist die samenwerking maakt het mogelijk om de schaarse ruimte op het net zo eerlijk en slim mogelijk te gebruiken."

Meer kansen voor bedrijven

Stedin, gemeenten en HVC proberen de netcapaciteit ook te vergroten via de samenwerkingsagenda netcongestie. Bedrijven spelen hierin een hoofdrol. Maarten: “Bedrijven hebben vaak meer flexibiliteit dan ze zelf weten. Een koelhuis kan bijvoorbeeld sturen op temperatuur: ’s middags min 24 graden en ’s avonds min 10. Hierdoor ontstaat opslag- en speelruimte. Datzelfde principe geldt voor energiehubs, waarbij bedrijven energie lokaal opwekken, opslaan en met elkaar delen. “Als jij ’s nachts laadt en ik overdag, dan kunnen we samen optimaal gebruik maken van elkaars vermogen. Deze constructies komen in de Drechtsteden steeds vaker van de grond. Inmiddels zijn er in de regio al 23 energiecoöperaties opgericht of in oprichting.”

Wat kunnen inwoners en ondernemers zelf doen?

Netcongestie oplossen willen we uiteindelijk allemaal. Iedereen gebruikt elektriciteit en weet het belang ervan. Daarom moeten we met elkaar een duurzaam energiesysteem creëren, en is het belangrijk dat we dat net slimmer gaan gebruiken. Flexibiliteit wordt de nieuwe norm”, zegt Maarten. “Dus: laad je auto ’s nachts op, draai de wasmachine buiten piekuren en onderzoek mogelijkheden van thuisopslag. Want elke kilowatt telt.”Maarten kijkt met vertrouwen naar de toekomst: “De uitdagingen zijn groot. Maar wat mij optimistisch maakt is de manier waarop we in deze regio samenwerken. Gemeenten, bedrijven, HVC en Stedin trekken steeds vaker samen op. Alleen zo kunnen we de energietransitie mogelijk maken én de regio bereikbaar houden voor nieuwe ontwikkelingen.”