De Nederlandse baggersector, met de regio Drechtsteden als dé hub en proeftuin voor innovaties, speelt een onmisbare rol bij het beschermen van de kust, het bereikbaar houden van havens en vaarwegen en het ondersteunen van de economie. Tegelijkertijd komen bij deze werkzaamheden nog broeikasgassen, stikstofoxiden en fijnstof vrij. Om deze uitstoot verder terug te dringen en klimaatneutraal te werken, zijn nieuwe technieken, voldoende en passende energievoorzieningen en duidelijke veiligheidsafspraken nodig.

In de sector laten verschillende koplopers, zoals Van den Herik, Martens en Van Oord al zien dat schoner en zelfs emissieloos baggeren technisch mogelijk is. De uitdaging is om deze oplossingen op grotere schaal toe te passen, zowel bij baggerwerk op binnenwateren als op zee. De drie gezamenlijke onderzoeksprojecten moeten belangrijke kennis en praktische oplossingen opleveren om deze ontwikkeling verder te brengen.

“Koplopers laten zien wat vandaag al mogelijk is”, zegt Roger Mol, hoofdingenieur-directeur Duurzaamheid & Leefomgeving en Chief Procurement Officer bij Rijkswaterstaat. “Maar een transitie slaagt pas echt wanneer duurzame oplossingen betrouwbaar, veilig en betaalbaar kunnen worden toegepast door de hele sector. Met deze onderzoeksprojecten ontwikkelen we de kennis en standaarden die daarvoor nodig zijn. Als grote publieke opdrachtgever willen we richting en continuïteit bieden, zonder vooraf één technologie als voorkeur aan te wijzen.”

Drie samenhangende onderzoeken, één gezamenlijke ambitie

1. Schonere uitlaatgassen
   Niet alle baggerschepen kunnen op korte termijn volledig elektrisch worden aangedreven. Daarom onderzoeken de partners in het eerste project hoe de schadelijke uitstoot van bestaande verbrandingsmotoren verder kan worden verminderd. Er wordt ook gekeken naar de invloed van alternatieve brandstoffen, zoals duurzaam geproduceerde methanol, op de werking en levensduur van systemen die uitlaatgassen schoner maken.
2. Slimmere energieopslag en energievoorziening
   In het tweede project wordt onderzocht hoe baggerschepen slimmer en efficiënter van energie kunnen worden voorzien. Elektrificatie vraagt namelijk om meer dan alleen het plaatsen van batterijen aan boord. Ook efficiënt energiegebruik, piekbelasting, walstroom, laadaansluitingen, verwisselbare batterijen en de beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnet spelen een belangrijke rol. Het doel is om beter inzicht te krijgen in welke oplossingen onder verschillende omstandigheden technisch haalbaar en praktisch toepasbaar zijn.
3. Veilig gebruik van alternatieve brandstoffen
   

   Het derde project richt zich op gezamenlijke veiligheidsregels en procedures voor het gebruik van alternatieve brandstoffen, met bijzondere aandacht voor methanol. Duidelijke afspraken kunnen het voor bedrijven eenvoudiger maken om deze brandstoffen veilig toe te passen, zonder dat voor ieder schip of project opnieuw afzonderlijke oplossingen moeten worden ontwikkeld.
   

Samenwerken aan oplossingen voor de hele sector

Onder leiding van ZEDhub zijn de drie onderzoeksprojecten voorbereid is samenwerking met Rijkswaterstaat, bedrijven en kennisinstellingen. Ze maken deel uit van de Kennis- en Innovatieagenda van het Transitiepad Kustlijnzorg en Vaargeulonderhoud van Rijkswaterstaat en de strategische roadmap van ZEDhub.

Waar individuele bedrijven duurzame oplossingen ontwikkelen, helpt gezamenlijk onderzoek om de kennis en voorwaarden te creëren waarmee de hele sector deze oplossingen kan toepassen. Door kennis en praktijkervaring te bundelen, werken de betrokken partijen aan resultaten die zowel individuele bedrijven of projecten verder helpen en ook de hele baggersector. De onderzoeksresultaten moeten zo bijdragen aan betere technische keuzes, veiligere toepassingen en meer duidelijkheid voor bedrijven die willen investeren in duurzame oplossingen.

Gezamenlijke start in Dordrecht

Op 15 september 2026 kwamen de betrokken organisaties bijeen in de Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht voor de gezamenlijke start van de drie onderzoeken. Onderzoekers, technisch specialisten, bedrijven, kennisinstellingen en publieke organisaties gingen daar met elkaar aan de slag en bespraken de aanpak, belangrijkste onderzoeksvragen en beoogde resultaten. Daarmee is een belangrijke stap gezet van gezamenlijke plannen naar de uitvoering van de projecten. 

“De Drechtsteden beschikken over een sterke combinatie van maritieme bedrijvigheid, technisch vakmanschap en kennisontwikkeling”, zegt André Boer, directeur Smart Delta & Partners, de uitvoeringsorganisatie van Smart Delta Drechtsteden. “Juist hier kunnen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen elkaar vinden rond concrete innovatievragen. Deze projecten versterken niet alleen de verduurzaming van de baggersector, maar ook het innovatieve vermogen van het maritieme cluster.”

Van onderzoek naar toepassing in de praktijk

Met de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomsten is de uitvoering van de drie onderzoeksprojecten officieel gestart. 

“De kracht van deze projecten zit in het gezamenlijke karakter”, zegt Arjen de Jong, directeur van ZEDhub. “De onderzoeksvragen komen voort uit de praktijk en worden aangepakt met kennis uit de hele keten. Daarbij draait succes niet alleen om het opleveren van onderzoeksrapporten, maar vooral om de toepassing van de resultaten. Naast onderzoeken wat technisch mogelijk is, willen we vooral zorgen dat de opgedane kennis wordt gedeeld en daadwerkelijk een weg vindt naar schepen, projecten, standaarden en toekomstige investeringen. Uiteindelijk moet deze kennis bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe schepen, goed onderbouwde investeringsbeslissingen en de verdere verduurzaming van toekomstige baggerprojecten.”

Om deze reden worden updates, tussenresultaten en presentaties via het kennisplatform van ZEDhub en de Vereniging van Waterbouwers met de sector gedeeld. Zo kunnen de onderzoeksresultaten bijdragen aan een bredere toepassing van duurzame oplossingen in de baggersector.

Bekijk hier het kennisplatform

Regio Deal II Drechtsteden-Gorinchem

ZEDHub is onderdeel van de Regio Deal II Drechtsteden-Gorinchem. In deze Regio Deal staat samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijsinstellingen centraal. Vanuit de pijler Toegepaste innovatie voor een duurzame delta versterken we met ZEDHub de kracht van onze regio in de overgang naar emissieloos baggeren. Op die manier werken we aan een nog hogere kwaliteit van leven, wonen, werken en studeren in onze regio.